Προσοχή στα άγρια μανιτάρια: Ποια μπορούν να γίνουν θανατηφόρα

Στην Ελλάδα φύονται εκατοντάδες είδη άγριων μανιταριών, όμως λίγοι γνωρίζουν ποια από αυτά είναι επικίνδυνα ή θανατηφόρα.

Η σύγχυση ανάμεσα σε βρώσιμα και τοξικά είδη μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή δηλητηρίαση, ακόμη και σε απειλή για τη ζωή. Στο άρθρο παρουσιάζονται τα πιο γνωστά δηλητηριώδη μανιτάρια της χώρας, τα βασικά χαρακτηριστικά τους και οι λόγοι που πρέπει να αποφεύγεται η συλλογή χωρίς ειδικές γνώσεις.

Μια απλή λάθος επιλογή μπορεί να έχει δραματικές συνέπειες, γι’ αυτό η ενημέρωση αποτελεί την καλύτερη προστασία για όσους αγαπούν τη φύση.

Καταγράφονται 80-140 κρούσματα δηλητηρίασης τον χρόνο, είχε αναφέρει ο εκλιπών καθηγητής Παναγιώτης Σπυρίδης.

Αίσθηση προκάλεσε η είδηση ότι ένα ζευγάρι νοσηλεύεται με οξεία ηπατική ανεπάρκεια στο Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ της Θεσσαλονίκης, μετά από την κατανάλωση άγριων μανιταριών. Τα μανιτάρια φέρεται να τα είχαν μαζέψει μόνοι τους, κάπου στην Έδεσσα.

Και οι δύο υπέστησαν βαρύτατη δηλητηρίαση και χρειάζονται επειγόντως μεταμόσχευση ήπατος. Μάλιστα δρομολογείται η μεταφορά τους σε μεταμοσχευτικό κέντρο της Ιταλίας.

Δεν είναι η πρώτη φορά που τα άγρια μανιτάρια δημιουργούν σοβαρά προβλήματα σε ανθρώπους που τα καταναλώνουν στην χώρα μας. Μάλιστα έχουν καταγραφεί και θάνατοι, όπως είχε γράψει προ αρκετών ετών σε άρθρο του στο paidiatriki.gr ο εκλιπών αναπληρωτής καθηγητής Παιδιατρικής Παναγιώτης Σπυρίδης.

Όπως ανέφερε, στην χώρα μας φύονται 2.000 διαφορετικά είδη μανιταριών. Στο Κέντρο Δηλητηριάσεων αναφέρονται ετησίως 80-140 περιστατικά δηλητηρίασης από αυτά.

Τα περιστατικά οφείλονται στην άγνοια των ανθρώπων που συλλέγουν τα άγρια μανιτάρια. Η διάκριση των εδώδιμων από τα δηλητηριώδη είδη είναι πρακτικά αδύνατη, χωρίς τις ειδικές μεθόδους ταυτοποίησης, τόνιζε.

Οι περισσότερες δηλητηριάσεις από άγρια μανιτάρια παρατηρούνται σε επαρχιακές πόλεις με εύκολη πρόσβαση στο δάσος και στην ύπαιθρο χώρα όπου τα μανιτάρια φυτρώνουν ακόμα και στις αυλές, έγραφε. Παρατηρούνται επίσης μόλις αρχίσουν τα πρωτοβρόχια το φθινόπωρο.

Δυστυχώς η κατάληξη μπορεί να είναι τραγική. Στις 16/10/2014 πέθανε καλόγερος μετά από κατανάλωση μανιταριών, ενώ υπήρξαν περιπτώσεις ασθενών που χρειάσθηκαν μεταμόσχευση ήπατος.

Ο Παναγιώτης Σπυρίδης τόνιζε τότε πως η μόνη λύση για να αποτραπούν αυτά τα φαινόμενα είναι να μην τρώει κανείς άγρια μανιτάρια. Εκτός κι αν έχει δίπλα του έναν επίσημο-εντεταλμένο διαλογέα, ο οποίος θα τον ενημερώνει ποια είναι ασφαλή και ποια όχι.

Ποια είναι τα επικίνδυνα είδη

Ο αναπληρωτής καθηγητής, ο οποίος έφυγε από τη ζωή το 2019, παρέθεσε στο άρθρο του τα πιο επικίνδυνα μανιτάρια στην Ελλάδα και τα συμπτώματα που προκαλούν. Τα σχετικά δεδομένα του είχε παράσχει η παιδίατρος Πολυξένη Νέου, διευθύντρια του Ελληνικού Κέντρου Δηλητηριάσεων στο Νοσοκομείο Παίδων Αγλαΐα Κυριακού.

Στην χώρα μας, οι περισσότερες δηλητηριάσεις προκαλούνται από τα είδη muscaria και phalloides. Τα μανιτάρια muscaria προκαλούν γρήγορα συμπτώματα (σε λιγότερες από 6 ώρες από την κατανάλωση). Οι πάσχοντες εκδηλώνουν:

- Εμέτους και διάρροια
- Πόνο στην κοιλιά
- Εφίδρωση, σιελόρροια και δακρύρροια
- Βραδυκαρδία, μύση (συστολή της κόρης του ματιού), υπόταση, βρογχόσπασμο

Η δηλητηρίαση από τα μανιτάρια του γένους phalloides προκαλεί όψιμα συμπτώματα (6-24 ώρες μετά την κατανάλωση). Η βαρύτητα των συμπτωμάτων εξαρτάται από την ποσότητα που έχει καταναλωθεί.

Οι πάσχοντες έχουν αρχικά εμέτους, διάρροιες, πυρετό, ταχυκαρδία, υπόταση, αφυδάτωση και οξέωση. Έπειτα από 24-48 ώρες παρουσιάζουν ύφεση των συμπτωμάτων από το πεπτικό. Αρχίζουν όμως διαταραχές της ηπατικής και νεφρικής λειτουργίας.

Αν δεν δοθεί η κατάλληλη θεραπεία, οι ασθενείς εκδηλώνουν ηπατική ανεπάρκεια 3-5 ημέρες μετά την κατανάλωση των μανιταριών αυτών.

«Αν είστε λάτρεις των μανιταριών, από τη στιγμή που στη χώρα μας δεν υπάρχουν στην έξοδο των τόπων συλλογής, επίσημοι – εντεταλμένοι διαλογείς, τρώτε μόνο καλλιεργημένα μανιτάρια για την δική σας ασφάλεια και την ασφάλεια των παιδιών σας», συνιστούσε ο Παναγιώτης Σπυρίδης.

Και επί τη ευκαιρία προειδοποιούσε να προσέχουν και όσοι μαζεύουν χόρτα. Υπάρχουν κάποια ιδιαιτέρως επικίνδυνα είδη (όπως το φυτό δρακοντιά ή datura stramonium) που μοιάζουν με βλήτα.

Συμβουλές

- Μην συλλέγετε άγρια μανιτάρια αν δεν είστε απολύτως βέβαιοι για το είδος.

- Συμβουλευτείτε έμπειρους μανιταρολόγους πριν καταναλώσετε οτιδήποτε.

- Αποφύγετε μανιτάρια που μοιάζουν με γνωστά δηλητηριώδη είδη.

- Σε περίπτωση συμπτωμάτων, ζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια.

- Μην εμπιστεύεστε “λαϊκές δοξασίες” για τον εντοπισμό τοξικών μανιταριών.

Τα άγρια μανιτάρια είναι ένα από τα πιο παρεξηγημένα δώρα της φύσης. Αν και πολλά είναι ασφαλή και νόστιμα, κάποια άλλα μοιάζουν αρκετά με βρώσιμα είδη και κρύβουν ισχυρές τοξίνες που μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή δηλητηρίαση.

Στην Ελλάδα υπάρχουν αρκετά επικίνδυνα είδη που απαιτούν έμπειρο μάτι και μεγάλη προσοχή. Γι’ αυτό όσοι βρίσκονται συχνά στο δάσος ή συλλέγουν μανιτάρια πρέπει να γνωρίζουν βασικές διαφορές και κανόνες ασφαλείας.

Η σωστή ενημέρωση μπορεί να προλάβει λάθη με σοβαρές επιπτώσεις.